Alcohol, roken, drugs ZW

Hulp bij stoppen met roken

Je kan je laten ondersteunen en begeleiden door een tabakoloog. Als je jou laat begeleiden door een erkend tabakoloog heb je recht op een financiële tussenkomst. Meer informatie over financiële tegemoetkomingen bij rookstop vind je op de website van tabakstop en van de Vlaamse Overheid.

Je kunt ook tijdelijk rookstopmiddelen gebruiken (bijvoorbeeld nicotinevervangers), maar doe dit steeds in overleg met jouw huisarts. Nicotinevervangers kunnen veilig gebruikt worden tijdens de zwangerschap. Rookstopmedicatie, zoals Champix® en Zyban®, en de e-sigaret kunnen niet gebruikt worden, aangezien het onduidelijk is of deze voldoende veilig zijn voor het ongeboren kind.

Alcohol passeert rechtstreeks via de placenta naar de baby. Omdat de hersenen zich vanaf het prille begin ontwikkelen, zijn ze bijzonder kwetsbaar. In de eerste maanden van de zwangerschap is de baby extra gevoelig voor schadelijke invloeden van buitenaf omdat de baby dan in volle ontwikkeling is. Nadien blijven de hersenen van de baby de volledige zwangerschap en ook nog na de geboorte ontwikkelen. Daarom blijven de hersenen dus erg gevoelig voor de nadelige effecten van alcohol

Als je alcohol drinkt tijdens de borstvoeding krijgt de baby ook alcohol binnen. Als je toch af en toe een glaasje alcohol wilt drinken tijdens de borstvoedingsperiode, kan dat. Het belangrijkste advies is om na het drinken van één standaardglas alcohol minstens 2 à 3 uur met borstvoeding te wachten. Drink je meer, dan moet je langer wachten met borstvoeding. Zorg dat je een flesje afgekolfde melk staan hebt om aan jouw baby te geven in de uren nadat je iets gedronken hebt.

Het gebruik van zowel alcohol als illegale drugs zijn schadelijk tijdens de zwangerschap en borstvoeding.
Elke drug die de zwangere vrouw inneemt, bereikt haar baby via de moederkoek en kan een schadelijk effect hebben. Daarom geldt het advies om geen cannabis en andere drugs te gebruiken vanaf je zwanger wil worden.

Sommige stoffen zijn erg giftig voor de baby, andere verminderen de zuurstoftoevoer of veroorzaken samentrekkingen van de baarmoeder. Dit kan de ontwikkeling van de baby verstoren.

De drugs die tijdens de zwangerschap gebruikt werden, kunnen groeiachterstand en ontwikkelingsachterstand bij de pasgeboren baby veroorzaken. Naast lichamelijke afwijkingen kan het kind later ook problemen krijgen op het vlak van intelligentie, gedrag en emotionele ontwikkeling.

Baby's van moeders die regelmatig drugs gebruikten tijdens de zwangerschap kunnen bij de geboorte lijden aan het NAS (Neonataal Abstinentiesyndroom). Ze vertonen allerlei ontwenningsverschijnselen zoals beven en onrustig gedrag, spijsverteringsproblemen en slecht slapen.

Contacteer steeds een hulpverlener als je drugs gebruikt en wilt minderen of stoppen, alleen zo kunnen hulpverleners jou en je baby het beste helpen. Bij sommige soorten drugs (bijvoorbeeld heroïne) kan bruusk stoppen tijdens de zwangerschap er voor zorgen dat je te vroeg bevalt of dat het kindje overlijdt.

Wanneer je zwanger wilt worden, is de preconceptieperiode – de tijd vóór de bevruchting – het ideale moment om te stoppen met roken en het gebruik van alcohol en drugs. Deze middelen hebben niet alleen invloed op je eigen gezondheid, maar beïnvloeden ook direct je vruchtbaarheid en de vroege ontwikkeling van je toekomstige kind.Hieronder volgt een praktisch overzicht van de impact van deze middelen en hoe je dit het best aanpakt.1. RokenRoken is schadelijk voor de vruchtbaarheid van zowel mannen als vrouwen en verhoogt de kans op ernstige zwangerschapscomplicaties.

• Impact:
  • Vruchtbaarheid: Bij vrouwen duurt het gemiddeld langer om zwanger te worden en roken kan leiden tot een vervroegde menopauze. Bij mannen vermindert het de kwaliteit en hoeveelheid zaadcellen.
  • Risico's voor de baby: Roken verhoogt de kans op een miskraam, buitenbaarmoederlijke zwangerschap, vroeggeboorte en een laag geboortegewicht.
  • Aangeboren afwijkingen: Er is een grotere kans op afwijkingen zoals een schisis (hazelip), klompvoetjes of aangeboren hartafwijkingen.
  • Wiegendood: Kinderen van rokende moeders hebben een twee keer zo hoge kans om te sterven aan wiegendood.
• Aanpak:
  • Stop samen: Het is essentieel dat ook je partner stopt. Meeroken is bijna net zo schadelijk voor de baby en de zwangerschap als zelf roken.
  • Timing: Stop bij voorkeur minimaal drie maanden vóór de conceptie.
  • Hulp: Vraag je huisarts of verloskundige naar programma's zoals de "V-MIS" of "Rookvrije Ouders" voor professionele begeleiding.

2. AlcoholVoor alcoholgebruik rond de conceptie en tijdens de zwangerschap bestaat geen veilige ondergrens.

• Impact:
  • Vruchtbaarheid: Alcohol beïnvloedt de hormoonhuishouding, kan de eisprong remmen en eicellen beschadigen. Bij mannen kan het testosteron onderdrukken en zaadcellen beschadigen.
  • Miskraam: Alcoholgebruik door de man of vrouw in de weken rond de bevruchting verhoogt het risico op een miskraam of doodgeboorte aanzienlijk.
  • Foetaal Alcoholsyndroom (FAS): Dit kan leiden tot blijvende hersenbeschadiging, groeiachterstand en gelaatsafwijkingen bij het kind.
• Aanpak:
  • Stop volledig: Drink geen alcohol vanaf het moment dat je zwanger probeert te worden.
  • Cyclus: Omdat je niet precies weet wanneer de bevruchting plaatsvindt, wordt aangeraden zeker in de tweede helft van je menstruatiecyclus niets te drinken.
  • Begeleiding: Bij veelvuldig gebruik is het onveilig om plotseling te stoppen zonder hulp. Een arts kan je helpen om veilig te ontwennen.

3. DrugsElke vorm van druggebruik wordt afgeraden zodra er een actieve kinderwens is.

• Impact:
  • Cannabis (hasj/wiet): Kan bij vrouwen zorgen voor onregelmatige menstruatie en bij mannen voor een lagere spermakwaliteit. Het kan de hersenontwikkeling en groei van de baby negatief beïnvloeden.
  • Cocaïne en amfetamine: Verhogen de kans op een miskraam, vroeggeboorte, loslating van de placenta en aangeboren afwijkingen.
  • Opiaten (zoals heroïne): Kunnen leiden tot groeiachterstand en het neonataal abstinentiesyndroom (ontwenningsverschijnselen bij de pasgeborene).
• Aanpak:
  • Timing: Stop minimaal drie maanden voor de bevruchting. Bij mannen is na deze periode het sperma volledig vernieuwd.
  • Eerlijkheid: Bespreek je gebruik in alle vertrouwen met je arts of verloskundige; zij hebben beroepsgeheim en kunnen de juiste medische ondersteuning bieden.
  • Medische hulp: Bij verslaving is professionele hulp noodzakelijk om de risico's van ontwenning voor jezelf en de baby op te vangen.

Waar kun je terecht voor hulp?

• De Druglijn: Voor anoniem advies over alcohol en drugs (bel 078 15 10 20 of chat via hun website).
• Tabakstop: Voor hulp bij het stoppen met roken.
• Huisarts of verloskundige: Zij kunnen je verwijzen naar gespecialiseerde hulp zoals een POP-poli (Psychiatrie, Obstetrie, Pediatrie) als er sprake is van complexe problematiek.